حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

619

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

خراج و املاك و مقررى ولايتدار و امثال آن نامه‌ها جدا كند كه هر يك بجاى خود باشد . " وضع بريد در ايام بويهيان بكمال دقت و سرعت رسيد تا آنجا كه نوبر ميوه‌ها تازه و سالم بقصر اميران ميرسيد و از موظفان بريد هر كه در وظايف خود تعلل ميكرد مجازات سخت ميديد . مرسوله بريد را بحضور سلطان ميگشودند و او نامه‌هاى مهم را ميگرفت و نامه‌هاى ديگر را بديوان بريد ميفرستاد تا بمتصديانش دهند . مؤلف ذيل تجارب الامم گويد : " بارها ميشد نامه‌هاى بريد را بر عضد الدوله ميخواندند و او بخويشتن جواب مينوشت يا به دبيران ميگفت بنويسند و به نظر او برسانند كه چيزى مىكاست يا ميافزود آنگاه كامل و ممهور ميشد و در فهرست مرسولات ثبت ميشد و به ديوان بريد ميرفت كه بموقع حمل شود . " دقت عضد الدوله در كار بريد چنان بود كه هنگام روز از نوبتيانى كه مىبايد نامه‌ها را آورده باشند ميپرسيد كه هر نوبت وقت دقيق و معين داشت و اگر تأخير بود غوغا ميشد و از علت تأخير جويا مىشدند اگر عذر موجه بود پذيرفته ميشد و اگر مانعى بود بر طرف ميشد و اگر گناه از نوبتچيان بود مجازات ميشدند . يكى از مراقبان بريد گفته بود نوبتچىاى را زنش گفت برنج پخته‌ايم بمان و بخور و برو و او به مقدار خوردن بماند و نوبتش تأخير شد و مراقبان و توبتچيان را كه از شيراز تا بغداد بودند سه هزار چوب زدند ، از اينرو نوبت از شيراز ببغداد هفت روزه ميرسيد و نوبتچيان نوبر ميوه و گل از فارس و خوزستان همراه داشتند كه تازه و سالم ميرسيد . عباسيان در ديلمستان براى حمل بريد قاطر به كار ميبردند . در ولايتهاى غرب فرات مسافتها را بميل و در ولايتهاى شرقى آن بفرسخ تعيين ميكردند بريد در طول راه توقف‌گاهها داشت و در هر توقفگاه اسب و سوار آماده بود ، توقفگاهها سه يا شش ميل از هم دور بود ، راههاى بريد از پايتخت بجانب شرق و غرب ميرفت و از همه مهمتر چند راه بود :